آیا می‌دانستید بر اساس قانون دیه در مجازات اسلامی سر شما در گران‌ترین حالت یک میلیارد و 449 میلیون تومان می‌ارزد؟ البته این به شرطی است که مرد باشید و همه موها، دو چشم، دو گوش، دو ابرو، چهار پلک، دو لب، همه دندان‌ها، زبان، فک پایین، بینی، گردن و عقلتان به صورت کامل از بین برود و سر آخر خودتان هم زنده بمانید. چرا که اگر از دنیا بروید به خودتان که هیچ، اما تنها چیزی که به ورثه خواهد رسید فقط یک دوازدهم این مبلغ است.


بر اساس قانون مجازات اسلامی دیه هر کدام از موارد گفته شده برابر با یک دیه کامل است، منهای دو ابرو که دیه آن نصف دیه کامل است. دیه کامل نیز بر اساس قیمت تعیین شده توسط قوه قضاییه در سال 90 برابر با 94 میلیون و 500 هزار تومان است. اگر شانس داشته باشید و بلایی که سرتان می‌آید در یکی از ماه‌های حرام یعنی ماه‌های محرم، رجب، ذیقعده و ذیحجه باشد دیه کامل می‌شود 126 میلیون تومان.


حالا اگر این قیمت را در 11 مورد از 12 مورد گفته شده که دیه‌اش کامل است ضرب کنید حاصل آن می‌شود یک میلیارد و 323 میلیون تومان، قیمت دو ابرو را که می‌شود نصف دیه کامل در ماه حرام یعنی 63 میلیون تومان هم اگر به این مبلغ اضافه کنیم قیمت دقیق سرتان می‌شود یک میلیارد و 449 میلیون تومان.


این در حالی است که کلا شما اگر مستقیما این دنیا را ترک کنید فقط ۱۲۶ میلیون تومان بالای‌تان پرداخت خواهد شد. البته همان‌طور که گفتیم این حالت خوشبینانه‌ترین حالت ماجرا (به لحاظ اقتصادی برای شما) و بدبینانه‌ترین حالت ماجرا برای سلامتی خودتان و جیب مجرمی است که به شما آسیب زده است، چرا که اگر در ماه‌های غیرحرام آسیب ببینید یا از دنیا بروید دیه کامل شما می‌شود 5/94 میلیون تومان، در این حالت اگر همه آن بلاهایی که ردیف کردیم سرتان بیاید برای کسی که به شما آسیب وارد کرده است، یک میلیارد و 86 میلیون و 750 هزار تومان آب می‌خورد. این را هم بگوییم که اگر زن باشید همه قیمت‌هایی که بالا گفته شد را باید تقسیم بر دو کرد چرا که بر اساس این قانون دیه زن نصف دیه مرد است.


حالا اگر سر را بی‌خیال شویم و برویم سراغ بقیه اعضا و جوارح بدن هم بر اساس قانون مجازات اسلامی هر کدام یک قیمت دارد. مثلا دیه یک دست در صورتی که به صورت کامل قطع شود یا کارآیی خود را از دست بدهد برابر با نصف دیه کامل است و بر همین منوال دیه هر دو دست برابر با یک دیه کامل، همین حالت برای پاها هم صدق می‌کند. همین‌طور دیه قطع نخاع یا آسیب رساندن به ستون فقرات به شرطی که فرد بهبود پیدا نکند نیز یک دیه کامل است.


البته فکر نکنید قانونگذار به همین صورت کلی حکم صادر کرده و فقط به کلیات ماجرا توجه نشان داده است، وقتی برای بررسی جزییات قانون مجازات اسلامی به فصل‌ها و ماده‌های مختلف آن رجوع می‌کنیم خواهیم دید که قانونگذار حتی ریزترین و جزیی‌ترین موارد را نیز از نظر دور نداشته است.


 به عنوان مثال در فصل سوم که به مقدار دیه اعضا اختصاص یافته است، در مبحث اول مربوط به دیه مو که ماده 580 این قانون است این‌گونه آمده: «کندن یا از بین‌بردن تمام موی سر یا ریش مرد، در صورتی که دیگر نروید دیه کامل دارد، در این حکم فرقی میان موی کم‌پشت و پر پشت و کودک و بزرگسال نیست.» علاوه براین در ماده‌های 581 تا 590 به صورت جز به جز همه موارد و حالت‌های مختلف برای آسیب‌های وارده به مو در زن و مرد بررسی و لحاظ شده است.


از ماده 591 نیز مبحث دوم که به چشم اختصاص دارد به دیه این عضو می‌پردازد. در این ماده نیز آمده است:«درآوردن یا از بین بردن دو چشم بینا دیه کامل و هر کدام از آنها نصف دیه دارد، چشم‌هایی که بینایی دارند در این حکم یکسانند هر چند میزان آنها متفاوت باشد.» در ماده 594 این قانون نیز آمده است دیه هر یک از پلک‌های بالا یا پایین یک چهارم دیه کامل است، در این حکم میان پلک چشم بینا و نابینا فرقی نیست.


پس از آن و در ماده‌های 596 و 597 نوبت به بینی و محاسبه دیه آن می‌رسد. این ماده‌ها نیز این‌گونه نوشته شده است:«قطع کردن یا از بین بردن تمام نرمه‌ای که پایین استخوان بینی است دیه کامل دارد، همین‌طور شکستن بینی که موجب فساد یا از بین رفتن آن شود نیز شامل دیه کامل می‌شود.»


قانونگذار ماده 604 تا 610 را نیز به محاسبه جزییات دیه گوش اختصاص داده است، بر اساس آنچه در این قسمت آمده از بین بردن دو لاله گوش دیه کامل دارد و هر کدام به تنهایی نصف دیه را موجب می‌شوند.


ماده 611 قانون مجازات اسلامی نیز مربوط به لب است، آن‌گونه که در این ماده آمده است دیه از بین بردن دو لب کامل است و به هر لب نصف دیه تعلق می‌گیرد. در ماده 615 نیز قطع و از بین بردن تمام زبان گویا برابر با دیه کامل بر شمرده شده است. حتی اگر این زبان متعلق به کودکی باشد که هنوز زبان نگشوده است. در ماده 620 نیز از بین بردن همه دندان‌های درون دهان که تعداد آن به 28 عدد می‌رسد با یک دیه کامل مساوی انگاشته شده است. ده ماده پس از آن به ماده 630 می‌رسیم که به انتهایی‌ترین مبحث مربوط به سر انسان است می‌پردازد. این ماده به گردن اختصاص دارد. در این ماده آمده است کج شدن یا خمیدگی گردن در صورت عدم بهبودی موجب دیه کامل است. پس از آن نیز در ماده 633 دیه مربوط به فک آورده شده و در آن آمده است قطع کردن یا از بین بردن چپ و راست فک که محل روییدن دندان‌های پایین است موجب یک دیه کامل است.


دیه البته فقط به موارد آسیب‌های مستقیم مربوط نیست چراکه بر اساس ماده 503، هر گاه کسی دیگری را بترساند و او بر اثر ترس فرار کند یا بدون اختیار حرکتی از او سر بزند که موجب ایراد صدمه به خودش یا شخص دیگری شود مقصر و مسوول اصلی شخص ترساننده است و دیه همه خسارت‌های وارده را باید او پرداخت کند.


در قسمتی دیگر می‌توان به کمترین میزان که قانونگذار دیه را بر آن مترتب دانسته اشاره کرد، در ماده 722 این قانون به دیه صدماتی که موجب تغییر رنگ پوست در دو بخش صورت و دیگر اعضای بدن می‌شود اشاره کرد. بر این اساس سیاه شدن پوست صورت شش هزارم، کبود شدن سه هزارم و سرخ شدن آن یک و نیم هزارم دیه کامل را شامل می‌شود.

همچنین تغییر رنگ سایر اعضای بدن به شرحی که در بالا رفت برابر با نصف دیه‌ای است که برای صورت تعیین شده است. می‌توان این‌گونه گفت که کمترین دیه‌ای که در قانون مجازات اسلامی برای صدمات وارده به یک شخص تعیین شده زمانی است که فردی بر اثر آسیب قسمتی از پوست بدنش سیاه شود که در این صورت به آن دوازده هزارم دیه کامل تعلق خواهد گرفت که این مقدار با توجه به قیمت دیه در سال جاری برابر با هفت هزار و 875 تومان برای مرد و سه هزار و 937 تومان و پنج ریال برای زن خواهد شد.


همان‌گونه که گفته شد قانونگذار با ریزبینی قابل ستایشی ریزبه‌ریز موارد مربوط به دیه را محاسبه کرده و در قانون گنجانده است. یک اهمیت و ارزش دیگر قانون این است که وقتی آن را می‌خوانیم و زیرورو می‌کنیم غیراز کسب اطلاعات، بیشتر از هر چیز به یاد ارزش سلامتی جسم و جان خود می‌افتیم، چرا که کافی است در نظر آوریم یک کدام از موارد گفته شده بالا برای کسی رخ دهد، قطعا یک دیه کامل که هیچ همه دنیا هم در ازای آن نمی‌ارزد. پس زنده باد سلامتی و آرزوی آن برای همه.

  نکات حقوقی